Tất niên và Giao thừa
Còn gọi là ngày 30 Tết, đêm trừ tịch. Nhằm ngày cuối cùng tháng Chạp âm lịch.
Tất niên và Giao thừa sắp tới là thứ Sáu, 5/2/2027 dương lịch — còn 112 ngày nữa. Hôm ấy là ngày 29 tháng Chạp âm lịch, năm âm lịch 2026.
Tất niên và Giao thừa rơi vào ngày nào dương lịch
| Năm | Ngày dương lịch | Thứ | Ngày âm lịch |
|---|---|---|---|
| 2026 | 16/2/2026 | Thứ Hai | 29/12 âm lịch |
| 2027 | 5/2/2027 | Thứ Sáu | 29/12 âm lịch |
| 2028 | 25/1/2028 | Thứ Ba | 29/12 âm lịch |
Ngày âm lịch của dịp này cố định là ngày cuối cùng tháng Chạp; ngày dương lịch trong bảng do máy tính lịch của site đổi ra, không chép tay. Căn cứ: Ngày âm lịch cố định của các dịp lễ tết
Ngày cuối năm âm lịch từng năm: 29 hay 30, Can Chi và giờ hoàng đạo
Cơm tất niên thường làm chiều ngày cuối tháng Chạp, còn lễ giao thừa làm vào lúc chuyển sang mùng Một. Bảng dưới ghi tờ lịch của chính ngày cuối năm — ngày 29 hay 30, Can Chi, thần trực nhật, trực và giờ hoàng đạo — cho ba năm gần nhất.
| Mục | Tất niên và Giao thừa |
|---|---|
| 16/2/2026 — ngày 29 tháng Chạp năm Ất Tỵ | |
| Can Chi ngày | Tân Dậu, nạp âm Thạch Lựu Mộc |
| Thần, trực | Huyền Vũ (hắc đạo)trực Nguy |
| Tiết khí | Lập xuân |
| Giờ hoàng đạo | Tý, Dần, Mão, Ngọ, Mùi, Dậu |
| Xem tiếp | Tờ lịch 16/2Lịch tháng 2/2026Lịch âm 2026 |
| 5/2/2027 — ngày 29 tháng Chạp năm Bính Ngọ | |
| Can Chi ngày | Ất Mão, nạp âm Đại Khê Thủy |
| Thần, trực | Chu Tước (hắc đạo)trực Trừ |
| Tiết khí | Lập xuân |
| Giờ hoàng đạo | Tý, Dần, Mão, Ngọ, Mùi, Dậu |
| Xem tiếp | Lịch âm 2027 |
| 25/1/2028 — ngày 29 tháng Chạp năm Đinh Mùi | |
| Can Chi ngày | Kỷ Dậu, nạp âm Đại Trạch Thổ |
| Thần, trực | Câu Trần (hắc đạo)trực Thành |
| Tiết khí | Đại hàn |
| Giờ hoàng đạo | Tý, Dần, Mão, Ngọ, Mùi, Dậu |
Căn cứ: Hiệp Kỷ Biện Phương Thư, quyển 7 tr. 16–17; quyển 4 tr. 8Căn cứ: Ngọc Hạp Thông Thư, tấm 034; tấm 040–043Căn cứ: Hồ Ngọc Đức
Lịch nghỉ lễ
Tất niên và Giao thừa không nằm trong danh sách ngày nghỉ hưởng nguyên lương, nên đây là ngày làm việc bình thường. Danh sách đầy đủ các ngày nghỉ hưởng nguyên lương và căn cứ của từng ngày ghi ở trang nguồn gốc cách tính.
Đây là dịp duy nhất trên site mà con số ngày âm lịch đổi theo năm — 29 hay 30 tháng Chạp — nên bảng ba năm ghi rõ từng năm thay vì mặc định 30. Cũng vì thế đây là dịp duy nhất không có ngày âm lịch cố định để viết vào cột ngày cố định của trang gom.
Khác với ngày ông Táo, ngày cuối năm hầu như luôn nằm trong kỳ nghỉ Tết của những năm đã có văn bản công bố, vì kỳ nghỉ mở trước giao thừa ít nhất một ngày. Lịch nghỉ cụ thể của kỳ nghỉ ấy ghi ở trang Tết Nguyên Đán.
Tất niên và Giao thừa là dịp gì
Tất niên là ngày cuối cùng của năm âm lịch, đêm ấy chuyển sang mùng Một thì gọi là giao thừa. Đây là dịp duy nhất trong các ngày lễ trên site không có ngày âm lịch cố định. Căn cứ: Nhân Dân, 13/2/2026 Căn cứ: Thanh Niên, 9/2/2024 Căn cứ: Hồ Ngọc Đức
Lý do: tháng âm lịch dài 29 hoặc 30 ngày tùy khoảng cách giữa hai kỳ sóc. Năm nào tháng Chạp là tháng đủ thì có 30 Tết, năm nào tháng Chạp là tháng thiếu thì ngày cuối năm là 29 Tết và năm ấy không hề có ngày 30 Tết. Bảng ba năm ở đầu trang này ghi rõ từng năm là 29 hay 30. Căn cứ: Hồ Ngọc Đức
Ngày này không được Bộ luật Lao động gọi tên riêng, nhưng thường nằm trong kỳ nghỉ Tết Âm lịch do cơ quan quản lý công bố hằng năm. Căn cứ: Bộ luật Lao động 2019, Điều 112 — nghỉ lễ, tết Căn cứ: Công bố lịch nghỉ lễ của từng năm
Vì ngày cuối tháng Chạp trôi theo kỳ sóc nên ngày dương lịch của nó xê dịch rất rộng. Cho bộ đổi lịch của site chạy hết khoảng tra được là 1901–2099, ngày cuối năm âm lịch sớm nhất rơi vào 20/1 (năm 1966) và muộn nhất rơi vào 19/2 (năm 1920) — một cửa sổ rộng ba mươi mốt ngày. Trong 199 năm ấy có 78 lần rơi vào tháng 1 và 121 lần rơi vào tháng 2. Căn cứ: Hồ Ngọc Đức
Cũng trong khoảng ấy, 120 năm có ngày 30 tháng Chạp còn 79 năm chỉ có 29, tức chừng bốn trên mười năm là không có 30 Tết. Những năm thiếu không rải đều: từ 2025 đến 2032 là tám năm liền không năm nào có ngày 30 Tết, dài ngang chuỗi 1963–1970 và là chuỗi dài nhất trong cả khoảng 1901–2099. Phải sang Tết 2033 mới lại có ngày 30 tháng Chạp. Căn cứ: Hồ Ngọc Đức
Trừ tịch: hai chữ ấy nghĩa là gì
Đêm cuối năm còn có tên là đêm trừ tịch. Trên Thanh Niên, tác giả Vương Trung Hiếu tách hai chữ ấy ra: trừ nghĩa là loại bỏ, còn tịch nghĩa là đêm — chữ tịch thời cổ viết giống hình trăng lưỡi liềm, vốn dùng để chỉ một quãng thời gian trong ngày. Ghép lại thành ý bỏ năm cũ mà đón năm mới.
Bài viết dẫn Phong thổ ký của Chu Xử thời Tây Tấn như một trong những chỗ sớm nhất chép chữ này, và nhắc thêm thiên Quý Đông ký trong Lã Thị Xuân Thu.
Về tích con quái thú tên Tịch bị một vị tiên trẻ tên Niên trừ đi vào ngày cuối tháng Chạp — tích hay được kể lại mỗi dịp Tết — bài báo xếp đó là chuyện của Trung Hoa chứ không phải tích Việt. Chúng tôi ghi lại đúng như vậy và không đi xa hơn.
Nguồn: Thanh Niên, 7/2/2026 (Vương Trung Hiếu, “‘Trừ tịch’ là đêm giao thừa hay đêm diệt quái thú?”) — đọc ngày 21/9/2026.
Hành khiển và Phán quan: mỗi năm một phiên trực
Trên Tuổi Trẻ, nhà nghiên cứu Huỳnh Ngọc Trảng giải thích rằng người xưa hình dung mỗi năm là một phiên trực: mười hai vị thần Hành khiển, tức quan văn, cùng Hành binh, tức võ tướng, luân phiên trông coi mọi việc ở thế gian trong một năm, tính từ năm Tý cho đến năm Hợi rồi quay lại từ đầu. Giúp việc cho các vị ấy là Phán quan, người ghi công tội của mỗi người, mỗi gia đình, mỗi thôn xã.
Vì phiên trực đổi tay đúng lúc sang năm mới nên đêm ấy mang nghĩa tống cựu nghinh tân, tiễn cái cũ mà đón cái mới.
Bài báo cũng nói tiếng pháo và tiếng gõ lúc đầu năm mang nghĩa xóa đi cái thụ động, hoang vắng, tối tăm của đêm cuối năm. Đây là cách người xưa giải thích tục lệ; chúng tôi thuật lại chứ không xếp ngày hay giờ nào thành tốt xấu.
Nguồn: Tuổi Trẻ, 27/1/2025 (Hồ Lam, “Đêm trừ tịch và giao thừa: Nghi lễ mang khát vọng năm mới tốt đẹp”) — đọc ngày 21/9/2026.
Vì sao mâm giao thừa lại đặt ngoài trời
Ở phần các bước bên trên có nhắc chuyện nhiều nhà làm hai mâm, một ngoài trời và một trong nhà. Riêng cái mâm ngoài trời thì có lời giải thích hẳn hoi: theo một bài khác trên Tuổi Trẻ, đặt ngoài trời là để tiễn đưa người nhà trời đã cai quản mình năm cũ và đón người nhà trời mới xuống làm nhiệm vụ.
Nối với đoạn trên thì ra cùng một mạch: phiên trực đổi tay đúng thời khắc ấy, nên lễ hướng ra ngoài chứ không hướng vào bàn thờ trong nhà. Bài báo chỉ nói về mâm ngoài trời, không bàn tới mâm trong nhà, nên chúng tôi cũng dừng ở đó.
Nguồn: Tuổi Trẻ, 28/1/2006 (theo Báo Ninh Thuận, “Tại sao cúng Giao thừa ngoài trời?”) — đọc ngày 21/9/2026.
Ngày cuối năm và đêm giao thừa
Đây là ngày bận nhất năm với phần lớn các nhà; phần dưới xếp theo trình tự thời gian trong ngày.
1. Bày biện xong bàn thờ trong buổi sáng
Hoa trên bàn thờ có cả hoa cắm bình lẫn hoa bày trên đĩa, cùng mâm ngũ quả không thể thiếu. Việc bày biện bàn thờ Tết thường hoàn tất vào khoảng sáng ngày cuối năm, để bàn thờ được thắp sáng ngay từ hôm ấy.
2. Cúng tất niên buổi chiều
Chiều cuối năm, nhà nào cũng làm mâm cơm cúng ông bà tổ tiên rồi cả nhà ăn uống sum họp. Nghi lễ vừa để tổng kết năm cũ, dọn dẹp bàn thờ, vừa mời gia tiên về ăn Tết.
3. Cúng giao thừa
Nhiều gia đình miền Trung chuẩn bị hai mâm: một mâm cúng ngoài trời để tiễn vị thần cai quản năm cũ và đón vị thần mới, một mâm trong nhà dâng gia tiên. Người miền Bắc thì thường không cúng tất niên rầm rộ mà dồn nghi thức vào đúng thời khắc giao thừa.
4. Chọn người xông đất
Người đầu tiên bước vào nhà sau giao thừa được gọi là người xông đất. Có nhà kỹ lưỡng xem tuổi, xem mệnh, có nhà chỉ cần người mình quý, mình tin; Lịch Vàng không dựng bảng chọn tuổi — xem thêm ở phần hỏi đáp trang Tết Nguyên Đán.
Phần tập tục thuật theo báo chí trong nước; site không đăng văn khấn và không xếp ngày lễ thành tốt hay xấu. Căn cứ: Vietnam+ – TTXVN, 24/1/2023 Căn cứ: Thanh Niên, 9/2/2024 Căn cứ: Nhân Dân, 13/2/2026 Căn cứ: Thanh Niên, 16/2/2026 Căn cứ: Tuổi Trẻ, 17/2/2026
Bài báo và văn bản dẫn trên trang này
- Nhân Dân, 13/2/2026 (Kiều Giang, “Giữ trọn hồn Việt qua tục cúng Tất niên”)
- Thanh Niên, 9/2/2024 (Thúy Hằng, “Vì sao ngày 30 tết luôn đặc biệt với người Việt?”)
- Thanh Niên, 7/2/2026 (Vương Trung Hiếu, “‘Trừ tịch’ là đêm giao thừa hay đêm diệt quái thú?”)
- Tuổi Trẻ, 27/1/2025 (Hồ Lam, “Đêm trừ tịch và giao thừa: Nghi lễ mang khát vọng năm mới tốt đẹp”)
- Tuổi Trẻ, 28/1/2006 (theo Báo Ninh Thuận, “Tại sao cúng Giao thừa ngoài trời?”)
- Vietnam+ – TTXVN, 24/1/2023 (“Ý nghĩa thiêng liêng của bàn thờ gia tiên trong gia đình người Việt”)
- Thanh Niên, 16/2/2026 (Vũ Phượng, “Mâm cúng giao thừa 3 miền gồm những gì?”)
- Tuổi Trẻ, 17/2/2026 (Kôn Sa, “Xông đất, khi một bước chân mở lối cho cả năm dài”)
Câu hỏi thường gặp
- Tất niên là gì?
- Là ngày cuối cùng của năm âm lịch, cũng là tên gọi bữa cơm sum họp cuối năm mời gia tiên về ăn Tết. Đêm hôm ấy chuyển sang mùng Một thì gọi là giao thừa.
- Giao thừa là ngày mấy, năm nay có 30 Tết không?
- Giao thừa là thời khắc chuyển từ ngày cuối tháng Chạp sang mùng 1 tháng Giêng. Có năm ngày cuối tháng Chạp là 30, có năm chỉ có 29 vì tháng Chạp là tháng thiếu — bảng ba năm ở đầu trang ghi rõ từng năm.
- Vì sao có năm không có ngày 30 Tết?
- Vì tháng âm lịch dài 29 hoặc 30 ngày tùy khoảng cách giữa hai thời điểm sóc liên tiếp, không phải tháng nào cũng đủ 30. Năm nào tháng Chạp là tháng thiếu thì ngày cuối năm là 29 Tết và năm ấy không có ngày 30 Tết. Chuyện này đang rơi vào một quãng dày bất thường: từ Tết 2025 đến Tết 2032 là tám năm liền không có ngày 30 tháng Chạp, phải sang Tết 2033 mới có lại. Bạn có thể tự kiểm lại bằng trang đổi lịch âm dương: chọn ngày 30 tháng Chạp của năm ấy, nếu tháng thiếu thì ô ngày sẽ không cho chọn số 30.
- Giao thừa 2027 là ngày mấy?
- Thứ Sáu 5/2/2027 dương lịch, tức ngày 29 tháng Chạp năm Bính Ngọ — ngày Ất Mão, Chu Tước hắc đạo, trực Trừ.
Thuật ngữ liên quan
Muốn Tất niên và Giao thừa và mười sáu dịp còn lại tự hiện trong lịch điện thoại? Đăng ký lịch nhắc ngày lễ.
Muốn đổi một ngày âm lịch bất kỳ chứ không riêng ngày lễ? Dùng trang đổi lịch âm dương.